ULICA CHEŁMIŃSKA
Jedna z niewielu ulic toruńskich, która od średniowiecza utrzymała z krótkimi przerwami swoją obecną nazwę (jedynie w latach 1806-1815 zwana była ulicą Augusta i od 1951 do 1989 r. ul. Dzierżyńskiego). Od początku ulica Chełmińska należała, obok Żeglarskiej, do najważniejszych ulic Torunia, tutaj bowiem brał początek szlak handlowy prowadzący do Chełmna i dalej nad Bałtyk. Od północy zamykała ją aż do lat dziewięćdziesiątych ubiegłego stulecia dobrze ufortyfikowana Brama Chełmińska. W XIV i XV w. ulicę zasiedlali głównie karczmarze, którzy obsługiwali podróżujących kupców i rzemieślników. Również w czasach nowożytnych funkcjonowało tu kilka hoteli, restauracji, kawiarni i winiarni. Niemal wszystkie gotyckie domy zostały jednak na ogół zmodernizowane i przebudowane, szczególnie w okresie baroku i ponownie w XIX w. Z dawnej zabudowy zachowały się dwie kamienice barokowe (nr 5 i 8) oraz budynek (nr 7) z barokowym portalem i sentencją "Memento Tubae Archangeli" z około 1650 r.
Równie interesujące są do (nr 14) z ładną fasadą frontową i tylną z XV w. oraz kamienica (nr 24) z fasadą klasycystyczną z drugiej połowy XIX w., ale z gotyckim układem wnętrz i barokowymi stropami.

ULICA FRANCISZKAŃSKA
Pierwotnie zwana była "Za Franciszkanami", później Małymi Piekarami, Błotną, a w 1891 r. przemianowana została na Klasztorną i nazwę tę utrzymała do końca rządów pruskich. Od 1239 r. przylegały do niej z południowej strony zabudowania klasztoru św. Franciszka, które w okresie reformacji przejęte zostały przez protestanckie gimnazjum.

Na miejscu dawnego ogrodu klasztornego stoi obecnie najbardziej charakterystyczna budowla ulicy - okrągły zbiornik gazowni, wzniesiony w drugiej połowie XIX w. Nieczynny od blisko sześćdziesięciu lat budynek zaadaptowany został w 1994 r. na potrzeby planetarium.
Naprzeciwko (nr 16) mieściła się od końca XVI w. aż do 1829 r. miejska oficyna drukarska, zwana również gimnazjalną, służyła bowiem w pierwszej kolejności pobliskiemu gimnazjum protestanckiemu. Przy ulicy zachowało się kilka budynków z elementami gotyckimi (nr 4/6) i renesansowymi (nr 10) oraz barokowy spichlerz (nr 11), w którym swoją siedzibę ma Muzeum Podróżników im. Tony'ego Halika - oddział Muzeum Okręgowego w Toruniu. Do najcenniejszych należy jednak kamienica (nr 12) zajmowana obecnie przez filię Książnicy Miejskiej. Późnogotycki budynek z połowy XVI w., z elewacją trójsferową i szczytem schodkowym, odzyskał pierwotny układ przestrzenny wnętrz po gruntownym remoncie z lat 1958-1960. Na parterze dominuje wysoka sień z fragmentami dawnej galerii oraz przewód kominowy średniowiecznej kuchni, rozpoczynający się na parterze wielkim okapem, pod którym znajdowało się otwarte palenisko. Ocalał też dobrze zachowany profilowany strop na pierwszym piętrze.