|
starsze nowsze oceń zdjęcie | skomentuj ocenę | 12 głosy | średnia głosów: 6
Lata 1945-1955 , Kościół Matki Boskiej Królowej Polski na Marymoncie po odbudowie |
|
Na stronie od 2013 czerwiec
13 lat 1 miesiąc 1 dzień |
![]() |
kościoły, katedry, kaplice
|
ierwotnie obiekt był przeznaczony na letnią rezydencję królowej Marii Kazimiery. Król Jan III Sobieski polecił nadwornemu architektowi Tylmanowi z Gameren zbudowanie niewielkiego pałacyku. Budowa trwała w latach 1692-95. Przyjeżdżający niekiedy na Bielany z dworem królewskim Jan III Sobieski zwrócił uwagę na pięknie położony po drodze do klasztoru Kamedułów folwark Pólków. Z myślą o żonie zakupił ów folwark, gdzie na miejscu dawnego dworku powstał z czasem pałacyk, nazwany od imienia królowej "Marymont". Budynek założony na planie kwadratu, mieścił zaledwie kilka pokojów na parterze, na piętrze zaś salę, która otrzymała kształt równoramiennego krzyża przez wycięcie małych narożnych gabinetów.
Posiadłość w 1720 r. kupił od rodziny Sobieskich August II. Przebudował pałacyk na willę myśliwską oraz założył przy niej zwierzyniec i ogród ozdobny, który w 1763 r. stał się parkiem publicznym. Marymont, jako prywatna własność dworu saskiego, był najpierw dzierżawiony m.in. przez posła angielskiego Wroughta, a następnie przez Franciszka Rzewuskiego, marszałka koronnego, którzy utrzymywali posiadłość w świetnym stanie. W 1796 r. Marymont, odkupiony przez rząd pruski, stał się własnością skarbową, a gdy w 1818 rząd Królestwa założył tu Szkołę Agronomiczną, miejsce zaczęło ulegać stopniowym przeobrażeniom. Wówczas to w pałacu urządzono kaplicę. Przetrwała ona do 1864 r., kiedy to władze carskie przeniosły Szkołę Agronomiczną do Puław. Po 1864 r. budynki Szkoły przejęło wojsko, co poważnie przyczyniła się do ich dewastacji.
Po opuszczeniu Warszawy przez władze carskie budynki przejął magistrat stolicy. W 1915 r. otworzono tu schronisko dla nieuleczalnie chorych pod wezwaniem św. Józefa, prowadzone przez Siostry Szarytki, a w pałacyku będącym w stanie ruiny - już 2 lutego 1916 r. Księża Marianie przywrócili kult Boży - urządzili publiczną kaplicę dla mieszkańców Marymontu. Był w niej tylko jeden ołtarz z darowaną kopią obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej. Warto wspomnieć, że w schronisku tym dożywał ostatni kameduła, o. Marczewski - uczeń Szkoły Agronomicznej. Zachowane z tego okresu fotografie przedstawiają budynek parterowy na rzucie kwadratu o boku ok. 15 m, przykryty dwuspadowym dachem. Szczyty, wschodni i zachodni, są przyozdobione owalnymi oknami, zbędne otwory okienne i drzwiowe zamurowane, na elewacji zachowana rustyka oraz pilastry. Wejście do kaplicy pozostawiono od strony wschodniej.
W wydawnictwach okresu Drugiej Rzeczypospolitej można znaleźć informację, że w pałacyku, pozbawionym prawie zupełnie cech zabytkowych, mieści się kaplica, którą po odzyskaniu niepodległości przejęło duszpasterstwo wojskowe, a budynki byłej Szkoły Agronomicznej przeznaczono na koszary. Na wzmiankę zasługuje fakt, że kapelanem w tej kaplicy był ks. Michał Sopoćko - kapłan diecezji wileńskiej, przebywający w latach 1918-24 na studiach w Warszawie. Był on spowiednikiem bł. s. Faustyny Kowalskiej.
W 1924 r. kaplicę gruntownie przebudowano w stylu eklektycznym, według projektu ppłk Henrycha; zestawiono gotowe wzory - klasyczny tympanon i barokową attykę. W ten sposób obiekt nabrał monumentalności. Wszystkie prace zostały ukończone na dzień 16 listopada 1924 r. Kaplicę pod wezwaniem Matki Bożej Królowej Polski poświęcił biskup polowy WP Stanisław Gall, w obecności generalicji, oficerów i żołnierzy. Księża Marianie zorganizowali przy marymonckim kościele filię swojej bielańskiej parafii. Był to pierwszy w Polsce kościół pod wezwaniem Matki Bożej Królowej Korony Polskiej.
W latach 1928-30 dobudowano dwa boczne wejścia do kościoła i odnowiono elewacje i wnętrze. Zadbano także o prawne uregulowanie praw własności obiektu i przylegającego do niego terenu.
Uszkodzone w czasie II wojny światowej sklepienie nad prezbiterium kościoła wkrótce naprawiono. Już w styczniu 1945 r. Księża Marianie, pod przewodnictwem proboszcza ks. Zygmunta Trószyńskiego, wznowili działalność. Odbudowa i działalność ośrodka została zahamowana z powodu aresztowania ks. Trószyńskiego. Wykorzystując przejściowy okres "odwilży", w 1956 r. z inicjatywy proboszcza ks. Leona Wajdzika podjęto prace projektowe nad rozbudową kościoła. Na skutek szykan władz zamierzenia zrealizowano w części. W 1958 r. oddano do użytku pomieszczenia na dolnym poziomie, które były przeznaczone na sale katechetyczne. W roku 1959 ginie tragicznie w wypadku ks. Wajdzik. Rozbudowa świątyni trwa jednak nadal. Dzieło to kontynuują kolejni proboszczowie parafii: ks. Zygmunt Seferyński, ks. Olgierd Nassalski i ks. Kazimierz Wójcicki. W kwietniu 1959 r. ks. Prymas Stefan Wyszyński nadaje jej prawa kościoła parafialnego.
Do 1960 r. kościół powiększono według projektu arch. Bruna Zborowskiego. Dobudowano od strony zachodniej powierzchnię równą wówczas istniejącej, nadbudowano wejście w celu wygospodarowania powierzchni dla chóru, usunięto wieżyczkę wzniesioną w 1924 r., wybudowano dzwonnicę wolnostojącą. Powstał w ten sposób kościół trzynawowy z transeptem i łukowym prezbiterium. W nowym ołtarzu głównym umieszczono płaskorzeźbę patronki parafii Matki Bożej Królowej Polski oraz na ścianach bocznych płaskorzeźbę Drogi Krzyżowej (art. rzeźb. Z. Trzcińskiej-Kamińskiej). Dostawiono dwa ołtarze boczne. Wyposażenie wnętrza stanowi także wymowna w formie chrzcielnica, przedstawiająca drzewo, z którego wyrastają nowe pędy - symbol życia nadprzyrodzonego, przekazywanego przez sakrament Chrztu świętego. Znajduje się też tablica mówiąca, że:
"W dniu 5 maja 1957 roku
PARAFIA MATKI BOŻEJ NA MARYMONCIE
odnowiła JASNOGÓRSKIE ŚLUBY NARODU POLSKIEGO
i złożyła swoją przyszłość w dłonie
BOGURODZICY KRÓLOWEJ POLSKI".
Na ścianie od strony kruchty jest rzeźba głowy ks. Trószyńskiego i epitafium o znamiennej treści:
„KS. ZYGMUNT TRÓSZYŃSKI MARIANIN
pierwszy długoletni proboszcz tutejszej parafii,
kapłan AK, pseudonim "ALKAZAR",
zgrupowania "ŻYWICIEL" w Powstaniu Warszawskim,
opiekun biednych, wcielenie ideału ubóstwa i pokory,
serce pełne ewangelicznej miłości.
WIELKI SYN OJCZYZNY
1886-1965
Wierni towarzysze broni i parafianie".
Znajduje się tam także tablica poświęcona kolejnym proboszczom Parafii Marymont: ks. Leonowi Wajdzikowi (1949-59), który rozpoczął w 1957 r. rozbudowę kościoła, i jego kontynuatorowi, ks. Zygmuntowi Seferyńskiemu (1960-72), oraz ks. Olgierdowi Nassalskiemu (1972-8110 i ks. Kazimierzowi Wojcickiemu (1981-87).
Przy prezbiterium wybudowano dwie zakrystie połączone z dolnym poziomem kościoła, gdzie funkcjonowały już sale katechetyczne. Jednocześnie podczas rozbudowy kościoła wykonano kaplicę pogrzebową z wolno stojącą dzwonnicą wysokości ponad 13 m, na której zawieszono dzwon o wadze 85 kg, ukształtowano architektonicznie plac przykościelny, a także przeprowadzono w szerokim zakresie prace modernizacyjne i porządkowe. Konsekracji kościoła i powołania parafii pod wezwaniem Matki Bożej Królowej Polski dokonał 11 października 1966 r. Ks. Kard. Stefan Wyszyński.
Na zewnątrz kościoła parafianie umieścili tablice poświęcone poległym w okresie ostatniej wojny światowej, a w szczególności ks. Trószyńskiemu. Od strony północnej znajduje się tablica poświęcona poległym na Marymoncie i Żoliborzu żołnierzom AK zgrupowania rtm. Żmii i plut. 257. rtm. Gryfa oraz tablica poświęcona poległym w latach 1939-45 żołnierzom Szkoły Obrony Przeciwgazowej im. gen. Kleberga, a także ich kapelanowi ks. Trószyńskiemu. Od strony południowej znajdują się: tablica Kedywu 17. Okręgu Warszawskiego AK pamięci 105 żołnierzy 9. Kompanii Dywersji Bojowej "Żniwiarz" poświęcona poległym w latach 1942-44; tablica poświęcona poległym w czasie wojny i Powstania 200 żołnierzom AK 8. dyw. piechoty im. R. Traugutta i 21. pp Dzieci Warszawy poległym w latach 1939-44; tablica poświęcona pamięci żołnierzy 32. pp AK zgrupowania "Żubr" poległych w Powstaniu na Żoliborzu, Marymoncie i Boernerowie; tablica upamiętniająca poświęcenie przez ks. proboszcza Zygmunta Trószyńskiego sztandaru Polskiego Związku Byłych Więźniów Politycznych.
Na dzień dzisiejszy kościół parafialny zajmuje 382 m2. Składa się z jednej nawy głównej i dwu naw bocznych o niższym sklepieniu, oddzielonych kolumnami. Prezbiterium o powierzchni 30 m2 mieści się w absydzie. Nawy od prezbiterium oddziela transept, którego zakończeniami są nisze na boczne ołtarze z oknami w kształcie koła.
Ważniejsze zabytki w kościele i ich autorstwo:
· relikwiarz św. Cecylii, poł. XVIII w.
· krzyż ołtarzowy, drewno złocone (87x24; podst. 20x17), rokoko, poł. XVIII w.
· kielich, Fraget, 1900 r.
· kielich, Werner, 1883 r. (?)
· lichtarz paschalny, Norblin, XIX/XX w.
· płaskorzeźba MB Częstochowskiej, polichromowana, złocona, styl współczesny, ok. 1976 r., Z. Trzcińska-Kamińska.
· płaskorzeźba św. Kazimierza, W. Bogaczyk, 1924 r.
· płaskorzeźba MB Królowej Korony Polskiej, po 1925 r.
· płaskorzeźby: stacje Drogi Krzyżowej, Z. Trzcińska-Kamińska, ok. poł. XX w.
· płaskorzeźba: MB Ostrobramska, Z. Trzcińska-Kamińska, ok. poł. XX w.
· rzeźba: ks. Zygmunt Trószyński, brąz, marmur (ca 50x40x30), styl współczesny z1965 r.
· obraz: Pan Jezus Miłosierny
· obraz: Najświętsze Serce Jezusa, kon. XIX w.
· obraz: św. Antoni, Aleksander Maj, 1944 r.
· organy mechaniczne, 21 głosów, wykonane przez Kazimierza Sajdowskiego z Bydgoszczy.