Początkowo więźniów przetrzymywano „w wieży ratuszowej zamojskiej” a od przełomu XVII i
XVIII wieku w tzw. odwachu ratuszowym, umieszczonym pod schodami Ratusza. W okresie
rozbiorów zajęto dalsze pomieszczenia parteru ratusza na więzienie cywilne, a w latach
1826-1866 w całości na więzienie wojskowe – o numerze „13” tzw. kaźni, przeznaczonej dla
kilkuset skazańców (według numeracji rosyjskiej była to 36 rota aresztancka). Zamiast
drewnianych jatek na tyłach Ratusza (od strony Rynku Solnego) w latach 1823-1825
wzniesiono piętrowy gmach więzienia wg projektu generała Jana Mellet-Malletskiego.
Budynek mieścił początkowo obok aresztu warsztaty, kuchnię i mieszkania, okna miał tylko
od strony podwórza.
   
Po 1848 roku połączony został w pierwszej kolejności jednym, a ok. 1854 roku drugim skrzydłem
z budynkiem Ratusza. W tak powstałym kompleksie oficyn do końca istnienia twierdzy zamojskiej (1866 r.)
mieściło się więzienie. Po kasacie twierdzy pomieszczenia wydzierżawiono (m.in. na hotel, restaurację i sklepy).
Więzienie przeniesiono wówczas ponownie na odwach.
 
Składało się ono wówczas z 5 izb m.in. tzw. „żeńskiej policyjki”. Taki stan przetrwał do 1918 roku.
W budynku dawnego więzienia w okresie międzywojennym mieściła się biblioteka i muzeum. Po pracach renowacyjnych
prowadzonych zarówno przed jak po II wojnie światowej elewacje dawnego więzienia pozbawiono klasycystycznych boniowań.
Monumentalną bramę wejściową zdobi głowa ujarzmionego lwa i płaskorzeźby wagi, ręki i oka opatrzności, symbole sprawiedliwości.
Oprac. na podstawie: A. Kędziora,
Encyklopedia miasta Zamościa,
Chełm 2001 s. 427 Skomentuj artykuł
|
