†

Cerkiew św. Michała Archanioła

We wsi istniała cerkiew filialna parafii greckokatolickiej w Maniowie, pw. św. Michała Archanioła. Zbudowana i konsekrowana w roku 1856 była obiektem drewniano-murowanym.

Jak podaje S. Kryciński, cerkiew miała ciekawą konstrukcję:

prostokątna nawa (7,5 x 6m) i niemal kwadratowe prezbiterium (4,5 x 4m) miały drewnianą konstrukcję zrębową przykrytą kalenicowym dachem zwieńczonym baniastym hełmem. Do zachodniej ściany nawy przytykało kwadratowe murowane pomieszczenie kruchty lub babińca (3,8 x 3,8m). Nad tym pomieszczeniem wznosiła się drewniana wieża, wyższa od dachu nad nawą i zwieńczona hełmem. Dach rozebrano w roku 1944.

Szersze informacje znajdziemy w bardzo ciekawym cyklu "W dorzeczu Osławy", autorstwa Wojciecha Wesołkina, który w kolejnych nr rocznika "Bieszczad" opisuje wsie doliny Osławy.

Jak podaje autor, pierwszą wzmiankę o cerkwi w Balnicy znajdujemy w schematyzmie z 1830 roku - nie podaje on jednak roku budowy ani wezwania. Dopiero w kolejnych schematyzmach dowiadujemy się o istnieniu cerkwi z 1856r. Msze odprawiali księża dojeżdżający z Maniowa a diakiem był m.in. Mykoła Sułyk. W Balnicy urodził się hierarcha kościoła greckokatolickiego - Stefan Sułyk, który w 1980 roku został mianowany przez Jana Pawła II arcybiskupem i metropolitą greckokatolickiej archieparchii Filadelfia.
Cerkiew w Balnicy Miejsce po cerkwi, jeden z krzyży
foto: P. Szechyński

Obok cerkwi stała kamienna dzwonnica - brama z trzema dzwonami. Jeden z tych dzwonów, zakupiony w odlewni braci Felczyńskich w Przemyślu został zakopany w boisku jednej z chat. Wykopano go dopiero w roku 2006 i trafił do sanockiego skansenu.

Po wysiedleniach cerkiew rozbierano etapami. Elementy drewniane posłużyły do budowy stajni w Woli Michowej. Murowane przetrwały dłużej, ale dziś zachowała się tylko kamienna podmurówka i dwa krzyże wieńczące świątynię. Wiele z elementów wyposażenia trafiło prawdopodobnie do cerkwi w Telepovcach (obecne Osadne). Znajduje się tam m.in. żyrandol z cerkwi w Balnicy. W balnickiej cerkwi znajdowała się również dużych rozmiarów Ewangelia, zdobiona srebrem i szlachetnymi kamieniami. W trakcie wysiedleń 1947 przewieziona na Pomorze przez Hryhorija Steca, prowizora cerkiewnego. Do roku 1982 znajdowała się w prawosławnej a następnie greckokatolickiej cerkwi w Trzebiatowie, kiedy to została skradziona.