Katowickie beboki – grupa niewielkich rzeźb plenerowych przedstawiających postaci z ludowych wierzeń – beboki, rozmieszczone w różnych miejscach na terenie Katowic[a]. Powstały one z inicjatywy i według projektu katowickiego artysty Grzegorza Chudego, a pierwsze z nich stanęły w lipcu 2021 roku w Nikiszowcu.
Beboki są porównywane do wrocławskich krasnali czy zielonogórskich bachusików, a pierwsze tego typu figurki w przestrzeni miejskiej Katowic powstały w ramach Szlaku Ślonski Godki 7 września 2017 roku, lecz uległy one wkrótce kradzieży i dewastacji. Figurki beboków autorstwa Grzegorza Chudego stanowią jedną z atrakcji turystycznych miasta Katowice.
Charakterystyka: Katowickie beboki to grupa małych rzeźb plenerowych, które przedstawiają demona z wierzeń słowiańskich – beboka w zróżnicowanych formach i z różnymi atrybutami. Twórcą i pomysłodawcą figurek, której znajdują się w przestrzeni miejskiej Katowic, jest katowicki artysta Grzegorz Chudy, którego pracownia znajduje się na terenie Nikiszowca przy ulicy Odrowążów 9/4. Sam autor w swoich pracach przedstawia beboki jako sympatyczne stworki, a pomysł na ich wygląd zaczerpnął z rysunku dla dziecka. Beboki mają dużą głowę z małymi rogami, wielkimi oczami i okrągłymi nosami. Mają też szczupłe ręce i krótkie nogi w butach.
Beboki są głównie projektowane na zamówienie, które jest składane przez przedsiębiorców, lokalne społeczności bądź instytucje. Figurki są przez pomysłodawców fundowane samodzielnie bądź też finansowane m.in. ze zbiórek internetowych, czy też ze sprzedaży „cegiełek”. Najpierw bebok powstaje na papierze jako szkic, następnie jako akwarela, po czym następuje odlew figurki i jej umieszczenie w określonym miejscu. Są one tworzone z brązu w zabrzańskiej pracowni, którą prowadzą Dariusz Kik i Karolina Piechota. Figurki są następnie umieszczane w przestrzeni publicznej (m.in. w parkach czy skwerach), a także na parapetach okien bądź przed budynkami instytucji czy siedzibami przedsiębiorstw. Jednym z głównych powodów ich powstania jest upamiętnienie osoby albo wydarzenia bezpośrednio związanego z określonym miejscem.
Bebokom nadawane są imiona, które nawiązują do osób związanych z Katowicami, jak Ema i Oswald (Ema Wolny i Oswald Kozioł), Sztefa i Erwinek (Stefania Blaut i Erwin Sówka), Jurek (Jerzy Kukuczka), Lusia (Łucja Staniczek), Ewald (Ewald Gawlik) czy Dorka (prof. Dorota Simonides), do nazw dzielnic Katowic, jak Ligotka (Ligota-Panewniki), Witosiak (Osiedle Witosa) i Tauzenik (Osiedla Tysiąclecia) czy do zainteresowań i profesji, jak np. Rajzuś (turysta), Wandrusik (wędrowiec), Uncjusz (pracownik kantoru) i Szwajka (podolożka). Nadawane są one przede wszystkim w wyniku konkursów, w których mogą wziąć udział wszyscy zainteresowani albo określone środowiska.
Figurki beboków powstają również w formie m.in. magnesów, kartek świątecznych, akwareli, a także jako maskotki wykonywane przez Ewę Kapias ze Stowarzyszenia Rękodzieła „Manufaktura KrysKa Designe”, mającego siedzibę w Katowicach przy ulicy św. Anny.
Katowickie beboki stanowią jedną z atrakcji turystycznych Katowic i są porównywane do wrocławskich krasnali, czy też do bachusików w Zielonej Górze. Na ich bazie funkcjonuje Katowicki Szlak Beboków, który z założenia ma zachęcać turystów do zwiedzania miasta. Organizatorzy umożliwili m.in. zbieranie stempli, za które jest możliwość otrzymania odznaki łowcy beboków.
Popularność figurek doprowadziła to tego, iż informacja o pojawieniu się każdego kolejnego beboka odbija się szerokim echem nie tylko w Katowicach, ale w całym regionie głównie dzięki mediom społecznościowym, które szeroko o tym informują. Samo zaś odsłonięcie figurki ma charakter wydarzenia kulturalnego, w której biorą udział zarówno jej fundatorzy i mieszkańcy, ale często także przedstawiciele samorządu terytorialnego z prezydentem Katowic na czele.
Mieszkańcy miasta i instytucje opiekujące się figurkami przy różnych okazjach przebierają niektóre beboki w stroje, np. ciepłe ubrania, kostiumy halloweenowe czy akcesoria informujące o akcjach społecznych. Beboki są także wykorzystywane w różnych kampaniach promocyjnych, m.in. przy promocji rodzicielstwa zastępczego czy profilaktycznych badań piersiŹródło: https://pl.wikipedia.org/wiki/Katowickie_beboki
