W pruskiej Ostródzie mełły mąkę trzy wiatraki. Pierwszy z nich stał w miejscu gdzie dziś mieści się Zespół Szkół Zawodowych im. S. Staszica, drugi koło Czerwonych Koszar, mniej więcej na końcu ulicy I Dywizji, a trzeci na górce koło ulicy Gizewiusza, na końcu uliczki Wąskiej. Tak wynika z wydanej w drugiej połowie XIX wieku mapy Ostródy i okolic.
Jak łatwo się domyślić, wybudowano je na wysoko położonych punktach miasta, może nawet najwyższych w Ostródzie, co chyba jest dla wiatraków naturalne. Najmniej wiadomo o wiatraku stojącym przy Czerwonych Koszarach. Prawdopodobnie przestał istnieć wraz z rozpoczęciem budowy koszar Grolman Kaserne w latach 1890-98. Być może na jego miejscu wzniesiono spichlerz do przechowywania zboża, którego budynek stoi tam do dzisiaj.
Więcej wiemy o dwóch pozostałych wiatrakach. Zbudowano je prawdopodobnie pod koniec XVIII lub na początku XIX wieku. Wtedy znajdowały się one jeszcze na obrzeżach miasta. W drugiej połowie XIX wieku zaczęły pojawiać się problemy z ich funkcjonowaniem, gdy Ostróda zaczęła intensywnie się rozwijać i powiększać obszary zabudowane. Budynki, które powstawały nieopodal wiatraków, zdaniem ich właścicieli zakłócały pracę śmigieł, zasłaniając wiejące wiatry. Tak pisze o tym Janusz B. Kozłowski w książce „Dawna Ostróda”: Między ulicami Gizewiusza i Olsztyńską, tam gdzie kończy się ulica Wąska, która nosiła przed wojną nazwę Mühlengang, czyli droga do młyna, znajduje się wzniesienie, nazywane dawniej Młyńską Górą (Mühlenberg). (…) W drugiej połowie XIX wieku młynarz Otto Rubensahm zaczął narzekać na brak zachodniego wiatru winiąc za to rozbudowujące się pobliskie Bergkaserne.
W przypadku drugiego wiatraka, właściciel młyna w 1874 roku próbował wstrzymać budowę nieistniejącego już dziś gmachu Seminarium Nauczycielskiego przy obecnej ulicy Jana Pawła II. Po wnikliwym zbadaniu skargi, stwierdzono, że faktycznie budynek ten przesłania wiatr południowo-wschodni, lecz w związku z tym, że nabyty przez miasto grunt wolny był od wszelkich służebności, nie musiano płacić młynarzowi odszkodowania. O sporze tym przypominał pamiątkowy kamień ustawiony na terenie seminarium.
Na początku XX wieku w niewyjaśnionych okolicznościach wiatrak na Młyńskiej Górze spłonął. Prawdopodobnie jeszcze wcześniej rozebrano ten przy ulicy Jana Pawła II.
Wiadomo, że w Ostródzie, zanim jeszcze postawiono wiatraki, istniały młyny. Pierwszy z nich znajdował się najprawdopodobniej na Drwęcy koło zamku. Kiedy przestał działać i popadł w ruinę, kolejny wybudowano w miejscu, gdzie stoi do dzisiaj (faktycznie jest to jego nowsza wersja z XIX wieku), czyli przy ulicy Mickiewicza (Rossgartenstrasse) naprzeciw Biedronki (dawnego kina „Świt”). Przypuszczalnie też w końcu XIX wieku wybudowano młyn parowy nad brzegiem Jeziora Drwęckiego, w miejscu gdzie dzisiaj funkcjonuje kompleks restauracyjny. Do tematu młynów i wiatraków których niemało było w okolicach Ostródy, jeszcze wrócimy.
Cytaty z książki Janusza B. Kozłowskiego „Dawna Ostróda. Obrazy z życia wschodniopruskiego miasta”, Oficyna RETMAN, Dąbrówno 2006.
Mam takie pytanie czy kopiowany metodą Ctrl-C Ctrl-V tekst ma rację bytu na FP? "Zdjęcie ze zbiorów Muzeum w Ostródzie." (zdjęcia nie udało się skopiować)? Po co coś takiego na FotoPolsce?
