Muzeum otwarte zostało 23 sierpnia 1973 roku, od 1975 roku jest oddziałem Muzeum Okręgowego w Suwałkach. Wystawa "Maria Konopnicka 1842-1910. Za zamkniętymi drzwiami czasu" urządzona jest na parterze w obu skrzydłach budynku, w którym 23 maja 1842 roku urodziła się i spędziła pierwszych siedem lat dzieciństwa Maria Stanisława z Wasiłowskich Konopnicka. Ekspozycja podzielona jest na tematyczne segmenty o określonym tytule, charakterystycznym dla danego okresu życia bądź twórczości pisarki. W pierwszej części przedstawiono najważniejsze wątki biograficzne Marii Konopnickiej, w drugiej – wybrane zagadnienia istotne w dziele pisarki. Następna sala poświęcona dziewiętnastowiecznym Suwałkom i okresowi, jaki spędziła w mieście Maria Wasiłowska. Świat pierwszych dziecięcych zabaw, doświadczeń i przeżyć, do których poetka powróciła w swej twórczości.
Muzeum znajduje się na posesji o powierzchni ok. 0,5 ha. Zajmują ją, oprócz głównego budynku, plac z tzw. pałacykiem, wybudowany w latach 1911–1912 i oddanym po adaptacji do użytku w maju 2002 roku (w którym prezentowane są wystawy czasowe, odbywają się wieczory literackie, koncerty itp.) oraz ogród w stylu angielskim.