Śnieżka - najwyższy szczyt Karkonoszy i jednocześnie całych Sudetów oraz Republiki Czeskiej (1602 m npm) - jest, symbolem Karpacza i Karkonoszy. Górująca nad Karpaczem, położona na graniczy polsko-czeskiej, należy do Korony Gór Polskich i jest najbardziej charakterystycznym szczytem w Karkonoszach. Na szczycie znajduje się barokowa kaplica pod wezwaniem św. Wawrzyńca - patrona przewodników z XVII wieku, oraz restauracja , obserwatorium meteorologiczne i schronisko "Na Śnieżce".

Kaplica choć dziwnym wydać się może to efekt sporów politycznych i symbol XVI wieku. Symbol władców śląskich do ziem których rościli sobie prawa czescy monarchowie choć obie prowincje należały do ziem austriackich. Kaplica św. Wawrzyńca to symbol praw władców śląskich do wschodnich Karkonoszy. Pierwszą próbę budowy podjęto w 1653 roku przygotowując w tym celu drzewa. Pracę przerwano i sporny teren raz któryś trafił do sądu gdzie w efekcie przyznano go rodzinie Schaffgotschom. Dwa lata później budowa ruszyła (1655) pod nadzorem budowniczego Bartłomieja Nantwiga. Prace prowadzono latem ze względu na trudne ukształtowanie terenu i warunki pogodowe. Trwało to aż do 10 sierpnia 1681 roku, kiedy to kaplicę uroczyście poświęcono. Poświęcił ją wikariusz generalny śląskich cystersów Bernard Ros. Patronem kaplicy został św. Wawrzyniec - patron górników, hutników i poszukiwaczy skarbów. W 1810 roku wraz z likwidacją opactwa krzeszowskiego kaplicę zamieniono w schronisko i stan ten trwał do 1850 roku. Obecnie kaplica przynależy parafii w Karpaczu.
b/h/ na podst. art. Marka Perzyńskiego ze "Słowa Polskiego" 4 V 2003

Na przestrzeni lat obiekt nosił różne nazwy: Schneekoppe Baude, Preussische Baude, Deutsche Baude, Schronisko PTTK "Na Śnieżce".



Schronisko do 1945 roku



Śnieżka była celem turystów co najmniej od XV wieku. W 1681 otwarto na niej kaplicę św. Wawrzyńca i od tego okresu gwałtownie wzrosła liczba pielgrzymów oraz innych wędrowców. Schroniska przy Śląskim Trakcie, prowadzącym na Śnieżkę, nie były w stanie udzielić wszystkim noclegów, więc w 1824 zaadaptowano kaplicę na prowizoryczne schronisko, ale była ona za mała i konieczna stała się budowa schroniska turystycznego z prawdziwego zdarzenia.



Pierwszy taki obiekt powstał w 1850 dzięki inicjatywie Friedricha Sommera z Cieplic, ostatniego właściciela kaplicy i schroniska (był również dzierżawcą schroniska Schneegrubenbaude). Koszt sięgnął 2000 talarów. Był to drewniany, parterowy budynek, przykryty dwuspadowym dachem. W 1857 spłonął podczas pożaru, ale już rok później Sommer wybudował nowe schronisko, większe (piętrowe), mieszczące 35 osób. Niestety wkrótce i ono spłonęło w czasie burzy.



Trzecie schronisko stanęło w 1862. Preussische Baude posiadało dużą salę jadalną na parterze i w sumie 26 pokoi z ponad 100 miejscami sypialnymi. Budynek przykryty był stromym dwuspadowym dachem, a niewielkie okna i brak elementów ozdobnych powodowały, że sprawiał wrażenie bardzo surowego, podobnie jak klimat panujący na Śnieżce.



W 1868 wyrosła mu konkurencja - tuż obok powstało austriackie schronisko pod nazwą Böhmische Baude. Konkurencję wygrywa Friedrich Sommer i staje się gospodarzem obydwu schronisk. W sumie oba obiekty posiadały 150 miejsc noclegowych.



Od lat 70. XIX wieku kolejnym właścicielem był Friedrich Pohl, a później jego syn Emil. Podczas gospodarzenia tego ostatniego schronisko na Śnieżce przeżywało największy rozkwit. W 1880 w budynku uruchomiono stację meteorologiczną, a w latach 1889-1890 wzniesiono dla niej osobny budynek. Od 1872 mieściła się najwyżej położona w Prusach agencja pocztowa, a tuż obok agencja austro-węgierska. Z tym miejscem związane jest pojawienie się jednej z pierwszych na świecie całostek, wydanej w 1873. O Pohlu pisano na początku XX wieku: Pohl jest wprawdzie poddanym i urzędnikiem dwóch cesarzy, ale jednowładcą na Śnieżce.



W 1923 obiekt przejął Heinrich Pohl, ostatni z rodziny, ale schronisko, w wyniku kryzysu gospodarczego w Niemczech oraz napiętych stosunków czechosłowacko-niemieckich, powoli traciło swoją świetność. Upadek przypieczętowała II wojna światowa - schronisko zostało zamknięte dla turystów i zajęło je wojsko. Pracowała tam stacja meteorologiczna oraz urządzenia nadawcze i szyfrowe Luftwaffe.



Schronisko po 1945 roku



Po 1945 schronisko przejęła Dolnośląska Spółdzielnia Turystyczna, a następnie Polskie Towarzystwo Tatrzańskie i Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze jako Schronisko "Na Śnieżce". W latach 60. podjęto decyzję o wyburzeniu starego obiektu z 1862 i budowie nowego, większego. Argumentowano to złym stanem technicznym oraz wzrostem ruchu turystycznego.



Nowy budynek powstał w latach 1967-1976 według projektu Witolda Lipińskiego i Waldemara Wawrzyniaka z Wrocławia. Posiada formę trzech połączonych ze sobą dysków. W najwyższym mieści się Obserwatorium Meteorologiczne im. Tadeusza Hołdysa, w pozostałych zaplecze techniczne, magazyny oraz restauracja. Nie jest to jednak schronisko, gdyż brak w nim części noclegowej, a więc jeden z głównych powodów wyburzenia starego obiektu w praktyce nie okazał się prawdziwy.



Info za [

Wikipedia]