Do 1945 Höfchenstraße, niegdyś najkrótsza droga łącząca należące do joannitów z kościoła Bożego Ciała dobra (folwark) Höfchen-Commende (albo krócej Höfchen, dziś osiedle Dworek) z miastem.
Pierwotnie droga ta wiodła od biegnącej wzdłuż Fosy Miejskiej drogi (dzisiejsza ul. Podwale), obok ogrodu Eichborna (dzisiejsza ul. Muzealna, w I połowie XIX wieku nosząca nazwę Gabitzstraße[1]) na południe i południowy zachód, aż do samej Höfchen-Commende, położonej w okolicach dzisiejszej ul. Pretficza; jej końcowy odcinek stanowiła dzisiejsza ulica Oficerska, a cała droga miała około dwóch kilometrów długości. Kiedy w 1868 włączono Dworek w granice Wrocławia, dokonano kilku zmian w nazewnictwie ulic w tym rejonie miasta. Na mapie z 1873 głównej drodze osiedla Gabitz przypisano nazwę Gabizstraße; zaczynała się ona przy linii kolejowej i biegła dalej na południe tak, jak dzisiejsza ulica Stysia i Gajowicka. Na tej samej mapie dzisiejsza Muzealna od Schweidnitzer Stadtgraben (Podwale Świdnickie, dziś środkowy odcinek Podwala) dociera aż do linii kolejowej[2] przecinając po drodze Gartenstraße (ul. Piłsudskiego) i nosi nazwę Höfchenstraße, a jej przedłużeniem na południe jest niezabudowana wówczas jeszcze Landweg (droga wiejska).
Zabudowę odcinka ulicy na południe od linii kolejowej aż do placu Hirszfelda realizowano po roku 1880, działała tam Spółka Akcyjna Nieruchomości Śląskie (Schlesische Immobilien Aktien Gesellschaft). W tym też czasie ukształtował się ostateczny[3] przebieg Höfchenstraße, która po wybudowaniu (w latach 1875-1880) przy jej północnym końcu Śląskiego Muzeum Sztuk Pięknych straciła swój początkowy odcinek (przemianowany został na Museumstraße – ulicę Muzealną) i od tego czasu zaczynała się od skrzyżowania z Tauentzien Straße (dziś ul. Kościuszki). Regulacje urbanistyczne na przeciwnym końcu Höfchenstraße zamknęły ją prostokątnym Höfchenplatz (placem Hirszfelda) na przecięciu z Hohenzollernstraße (Zaporoską). Podczas oblężenia Festung Breslau w 1945 prawie cała zabudowa ulicy legła w gruzach. W stopniu nadającym się do odbudowy zachowało się jedynie parę budynków w jej środkowym odcinku w pobliżu skrzyżowania z dzisiejszą ulicą Swobodną, w tym – jako jedyna kamienica na wschodniej pierzei – secesyjna kamienica pod numerem 30a przedstawiona na fotografii obok . Zachował się także budynek Szpitala Ubezpieczalni Krajowej (dzisiejszy szpital onkologiczny przy pl. Hirszfelda) na południowym końcu ulicy, budynek szkoły elementarnej z 1887 (projekt Richard Plüddemann i Robert Mende) przy skrzyżowaniu ze Swobodną[4] (po wojnie Technikum Geodezyjne, później Technikum Spożywcze, dziś centrum Kształacenia Ustawicznego), a także hala targowa[5] przy skrzyżowaniu z Piłsudskiego; ten ostatni obiekt jednak nie został nigdy odbudowany i w połowie lat 70. XX wieku został wysadzony w powietrze. W 1965 zamknięto połączenie kołowe (i tramwajowe) na północnym fragmencie dawnej Höfchenstraße pomiędzy Tauentzien Straße z Gartenstraße (Kościuszki i Piłsudskiego), przez co dzisiejsza ulica Zielińskiego jest jeszcze nieco krótsza niż przedwojenna i ma długość ok. 1,0 km. Łączy dziś ulicę Piłsudskiego z placem Hirszfelda, a współczesnym jej patronem jest Tadeusz Zieliński (1859-1944, filolog, członek PAU).
Do lat 60. zrujnowana ulica pozostawała niemal pusta, dopiero w latach 1968-1969 wybudowano trzy dwunastokondygnacyjne bloki z wielkiej płyty (każdy z 8 klatkami schodowymi) w pasie pomiędzy ulicą Zielińskiego a biegnącą równolegle do niej Gwiaździstą, a w następnej dekadzie kilka mniejszych budynków wielorodzinnych oraz kilka obiektów użyteczności publicznej (sklepy, szkołę, przedszkole). W wyniku tak przeprowadzonej zabudowy zlikwidowany został regularny podział na kwartały, a krzyżujące się z tą ulicą przed wojną przecznice (Bräuergasse, Schillerstraße, Moritzstraße, Viktoriastraße, Augustastraße) lub ich fragmenty znikły pod wielkopłytowymi gmachami.
Przypisy
1. była ona także początkowym odcinkiem drogi prowadzącej do wsi Gabitz (dziejsze Gajowice), położonej pomiędzy Höfchen (Dworkiem) a Przedmieściem Świdnickim. Takie oznaczenia widnieją na planach pochodzących z 1865 i starszych. 2. przebiegającej między Dworcem Głównym a Dworcem Świebodzkim 3. do II wojny światowej, po wojnie zaszła jeszcze jedna zmiana 4. podczas oblężenia Festung Breslau od stycznia do maja 1945 w budynku tym przebywali więźniowie obozu pracy, o czym przypomina wmurowana w ścianę tablica pamiątkowa 5. wybudowana w I dekadzie XX wieku, niemal identyczna z zachowaną do dziś Halą Targową przy ul. Piaskowej
"Po wojnie nie odtworzono już południowego fragmentu dawnej Höfchenstraße łączącego Tauentzien Straße z Gartenstraße (Kościuszki z Piłsudskiego)"
- mowa jest raczej o północnym fragmencie?
- co to znaczy, że nie odtworzono? Ten fragment ulicy Zielińskiego - między Kościuszki a Piłsudskiego istniał jeszcze w latach 60. i być może na początku lat 70. - w dodatku było na nim używane torowisko tramwajowe, które przydało się szczególnie podczas przebudowy pl. Legionów na początku lat 60. Później ten fragment ulicy Zielińskiego został zlikwidowany ale długo po wojnie istniał.
do Neo[EZN]: Ad 1. Oczywiście, że północnego. Nie wiem, skąd ta zaćma na umyśle...
Ad. 2. Przeredaguję to zdanie. Chodziło mi o to, że dziś go nie ma, a szczerze mówiąc to nie przypominam sobie kiedy dokładnie ten fragment został przegrodzony, byłem pewien, że znacznie wcześniej, stąd ten skrót myślowy.
