"Silesia" S.A. Zakłady Metalurgiczne - Zakład "Lipiny"

Początek rozwoju hutnictwa cynku na terenach Lipy datuje się na 1825 rok. Pierwszym zakładem czynnie działającym, była huta Dawida zlokalizowana w części pn.–wsch. W 1826 roku zakład wykupił hrabia Henckel von Donnersmarck. W 1847 roku założył drugą większą hutą Konstancja, a w 1852 roku kolejna Gabor, zlokalizowaną w sąsiedztwie. Pięć lat później w 1858 roku obydwie huty weszły w skład Śląskiej Spółki Akcyjnej dla Górnictwa i Hutnictwa. Utworzona filia spółki w Lipach nosiła nazwę: Zakłady Cynkowe Silesia.

Osiągnięty sukces zakładu przyczynił się do rozbudowy terenu, powstały nowe zabudowania obejmujące walcownię oraz siedem zakładów hutniczych budowanych kolejno etapami. W skład nowego zespołu zabudowań wchodziła również hala. W latach 70. główną częścią zakładu stała się walcownia. Od 1984 roku dotychczasową nazwę zakładów zmieniono na Zakłady Metalurgiczne „Silesia”. Od 2001 roku Zakłady Metalurgiczne Silesia wykupiła spółka MetalCo. W 2003 roku teren dawnych zakładów przynależy do Śląskiego Parku Przemysłowo –Technologicznego.

Zespół zabudowań zakładów cynkowych „Silesia” mieści się w pn.–zach. części Świętochłowic.
W środkowej i wsch. części terenu znajdują się pozostałości po wcześniejszych zabudowaniach m.in. zlikwidowanej cynkowni I i II. Zespół budynków to większości obiekty murowane z cegły ceramicznej i kamienia łamanego, wyłącznie ceglane lub wzniesione w konstrukcji szkieletowej ze stali z wypełnieniem ceramicznym. Wszystkie budynki charakteryzuje plan prostokąta wydłużonego w osi południowej. Okna zamknięte łukiem pełnym lub w formie prostokątów, zgrupowane w osiach elewacji lub występujące pojedynczo.

W zach. części zakładu na wysokości bramy wjazdowej zlokalizowany został budynek walcowni. Bryła budynku w transpozycji układu bazylikowego, została przedłużona od strony zach. dobudówką, od frontu flankowana jest dwoma wieżami.

Od wsch. przylega kotłownia walcownia I. Budynek posiada bryłę zwartą i 1-kondygnacyjną. W części wschodniej widoczna partia cylindrycznego komina wraz z zasobnikami, kanałem dymnym i ekonomizerem, do pd.–wsch. części przylegają dwie niewielkie dobudówki.

Od pn. w ciągu kotłowni zlokalizowany jest warsztat mechaniczny cynkowni kryty dachem 2-spadowym. Rzut budynku analogiczny do poprzednich, z wyjątkiem wycięcia w narożniku pn.–zach., gdzie dobudowano niewielką partię.

Budynek centrali elektrycznej obecnie kotłowni gazowej zlokalizowany został w obrębie walcowni i kotłowni, od pd.–zach. sąsiaduje z dawną łaźnią. Budynek 2-kondygnacyjny z 2 segmentami zasadniczym w partii północnej z niewielkim wietrznikiem w formie czworobocznej wieżyczki oraz z niższą partią w części południowej zamkniętą naczółkiem.

Źródło: WSTĘPNE SPRAWOZDANIE Z INWENTARYZACJI OBIEKTÓW PRZEMYSŁOWYCH
W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM, Katowice, styczeń 2012