Kępa Bazarowa

Jest to wyspa między Wisłą a jej odnogą - Małą Wisłą, zlokalizowana dokładnie naprzeciwko (na drugim brzegu) zespołu staromiejskiego. Spacerując Bulwarem Filadelfijskim bardzo dobrze widać przeciwległy zielony brzeg porośnięty lasem. Jednocześnie ten las łęgowo-topolowy stanowi ciekawy rezerwat przyrody, a położenie takiego obiektu niemal w środku miasta czyni z niego dużą atrakcję. Dlatego właśnie jest chętnie odwiedzany.

Kępa Bazarowa jest doskonałym miejscem spacerów wśród nieskażonej zieleni, w sąsiedztwie Wisły z widokiem na całą panoramę zespołu staromiejskiego. Dogodnym ułatwieniem do podziwiania panoramy jest - wprawdzie skromny - specjalny taras widokowy.

Dla ułatwienia spacerów i podziwiania urzekającej panoramy starówki przygotowano dogodny dojazd oraz wytyczono tu alejkę spacerową przez rezerwat biegnącą wzdłuż brzegu Wisły w stronę ruin zamku Dybów.
Ruiny te znajdują się tuż po przeciwnej stronie Małej Wisły i jakby na wyciągnięcie ręki są widoczne z kończącej się nad wodą alejki. Niestety władze miasta nie zadbały o wygodne połączenie Dybowa z wyspą i aby dostać się tutaj trzeba obejść dookoła.

Długość wyspy wynosi 2,65 km, maksymalna szerokość 438 m, powierzchnia 70 ha. Nazwa Kępa Bazarowa pojawiła się w XIII wieku i pochodzi prawdopodobnie od zatrzymujących się tu w średniowieczu kupców. Jan Długosz w swej Kronice nazywa ją Wyspą Toruńską, relacjonując, że tu po bitwie grunwaldzkiej w 1411 roku król Władysław Jagiełło zawarł z Krzyżakami pierwszy pokój toruński.

W 1500 roku przez Wisłę w Toruniu wybudowano, drugi po krakowskim, stały most, łączący Bramę Mostową z Kępą Bazarową (tzw. most niemiecki) i dalej przez Małą Wisłę - brzeg kujawski (most polski). Od tego czasu Kępa nazywana jest też Ostrowem Mostowym. Tutaj, w miejscu rozwidlenia dróg do Małopolski i Wielkopolski powstała osada zwana Majdanem. Dziś upamiętnieniem dawnej osady jest ulica o tejże nazwie prowadząca na wyspę z ulicy Kujawskiej.

Rozmiary wyspy jak i jej położenie zmieniały się w ciągu wieków. Było to możliwe dzięki akumulacyjnej działalności wód Wisły, co wiąże się z krzywizną koryta rzeki powyżej wyspy. Dzisiejszy kształt wyspy jest więc rezultatem tej działalności. Powierzchnia Kępy powiększyła się ostatecznie po regulacji Wisły w drugiej połowie XIX wieku m.in. o pobliską wyspę - Kępę Zielonkę.
W 1556 roku odległość do prawego brzegu Wisły wynosiła 220 m (tyleż samo szerokość wyspy), do lewego 339 m. Następne pomiary z lat 1677, 1764, 1824 dowodzą, iż Kępa powiększała swą powierzchnię i znacznie zwiększała odległość od prawego brzegu rzeki (np. w 1703 roku odległość ta wynosiła już 389 m, a szerokość wyspy tylko 171 m). Dziś odległość do prawego brzegu Wisły wynosi około 400 m.
W tych czasach w pobliżu Kępy Bazarowej było aż 16 wysp, m.in. Liszka, Winnicza Góra, Białkowa, Wszowka, Cegielniana, Strońska, Starotoruńska, Krowieniec, Grodzisko, Korzeniec i największa - Kępa Zielona (Zielonka), która w XIX wieku połączyła się z Kępą Bazarową tworząc ją w dzisiejszej formie.

W XVI i XVII wieku Kępa Bazarowa stała się miejscem osadzenia wypędzonych z miasta nierządnic, które ze słomianym wieńcem na głowie posadzono na osłach tyłem do jazdy i po opłaceniu myta, przepędzono mostem na Kępę. Odtąd nazywa się ją też Małpim Gajem.

Zarówno Kępa jak i osada Majdan podlegały jurysdykcji starosty dybowskiego. Władze polskie popierały polskie osadnictwo na Kępie. Wkrótce osada rzemieślniczo-handlowa na Kępie jak i Majdan uzyskały samorząd.
W czasie wojny szwedzkiej Toruń uzyskał dwie uchwały sejmowe z lat 1626 i 1629, przyznające mu Kępę Bazarową na własność (dotychczas Kępa była własnością starostwa dybowskiego). W latach trzydziestych XVII wieku, w ramach rozbudowy fortyfikacji, ufortyfikowano Kępę jak i teren przedmościa.

W 1703 roku osadę tutejszą spalili mieszczanie toruńscy w obronie miasta przed rozpoczynającym się oblężeniem szwedzkim. Osada, położona dogodnie na szlaku toruńsko-kujawskim, odbudowała się jednak szybko. W XVIII wieku nastąpił znaczny rozwój Kępy, podobnie jak i innych przedmieść miejskich. Kępa Bazarowa była w tym czasie przedmiotem sporu ze starostami dybowskimi oraz siedliskiem pozacechowego (partackiego) i manufakturowego rzemiosła, a także miejscem niekontrolowanego handlu.
Zabudowa Kępy była chaotyczna, jak o tym świadczą ryciny. Były to dość nędzne chaty, niektóre z podcieniem, budowane na zrąb z drewnianych dyli i kryte słomianym dachem.

W 1809 roku właśnie na Kępie zostało odparte austriackie oblężenie Torunia, dzięki czemu miasto drugi raz w historii (po odparciu oblężenia szwedzkiego w 1629 roku) samodzielnie się obroniło.

W trakcie kolejnego etapu rozbudowy fortyfikacji, do 1812 roku ufortyfikowano też Kępę wraz z przyczółkiem mostowym. W 1813 roku, w czasie oblężenia rosyjskiego Torunia, Kępa Bazarowa wraz z innymi przedmieściami, została spalona dla oczyszczenia przedpola twierdzy.

źródło :

http://www.turystyka.torun.pl/index.php?jezyk=1&strona=72

/>

więcej