Most kolejowy im. Ernesta Malinowskiego w Toruniu – most kolejowy na rzece Wiśle w Toruniu, w ciągu linii kolejowej nr 353: Poznań – Olsztyn – Skandawa (GP). Most znajduje się między stacjami Toruń Główny i Toruń Miasto. Całkowita długość mostu wynosi 977 m. Pięć przęseł znajdujących się nad głównym nurtem Wisły, ma rozpiętość 94,16 m; przęsła nad terenem zalewowym – Kępą Bazarową i Małą Wisłą – są krótsze i mają rozpiętość ok. 36 m; dziewięć z nich poprowadzonych jest po łuku o promieniu 377 m.



Historia

Decyzja o budowie mostu, która zapadła w 1868 r., wiązała się z budową linii kolejowej z Poznania do Olsztyna i Wystrucia. Prace budowlane rozpoczęto w 1870 r., w 1871 ukończono filary, a w 1873 zakończono montaż żelaznej konstrukcji. 15 sierpnia tego roku nastąpiło oficjalne otwarcie przeprawy, której długość wynosiła 996,78 m. W latach 1876-1877 zostały ukończone wieże ustawione na filarach brzegowych.



Pierwotnie był to most kolejowo-drogowy – miał po jednym pasie drogowym i kolejowym, konieczne więc były mijanki przed wjazdem. Na skrajnych filarach mostu, zarówno od strony miasta, jak i po przeciwnej stronie Wisły wznoszą się po dwie czworoboczne wieże, obecnie jedno-, a pierwotnie trójkondygnacyjne; druga kondygnacja posiadała w narożach nadwieszone wieżyczki, najwyższa była okrągła i zwieńczona krenelażem. W niszach wież stały posągi – od strony południowej króla pruskiego Fryderyka II i cesarza Wilhelma I, od strony miasta posągi mistrzów krzyżackich Hermana Balka i Hermanna von Salzy; poniżej posągów znajdowały się płaskorzeźby ze scenami nawiązującymi do posągów powyżej nich. Odpowiednio były to: wkroczenie wojsk pruskich do Torunia w 1793 r. pod posągiem Fryderyka Wielkiego, postępy niemieckiej kultury i cywilizacji – pod postacią Wilhelma I, założenie miasta Torunia przez Krzyżaków – pod figurą Hermanna Balka, natomiast pod rzeźbą Hermanna von Salzy – scena nawracania pogańskich Prusów.



Po 1920 r. dekoracje rzeźbiarskie uległy zniszczeniu. Posągi Fryderyka Wielkiego i Wilhelma zostały uszkodzone już w 1920 r., prawdopodobnie przez wojska polskie wkraczające do Torunia od strony Podgórza i wkrótce zdjęte w nieustalonych okolicznościach. Płaskorzeźby natomiast skuto w 1925 r. za zgodą ówczesnego konserwatora zabytków[1].



Przez długi czas był to jedyny most w Toruniu, obsługiwał więc jednocześnie ruch kolejowy, pieszy i kołowy. W 1934 r. otwarto nowy most drogowy (obecnie im. Józefa Piłsudskiego). Po tym czasie most kolejowy zamknięto dla ruchu kołowego i położono na nim drugi tor.



W czasie wojny był dwukrotnie wysadzany – przez Polaków w 1939 i Niemców w 1945 r. W 1948 odbudowany. Po wojnie wieżyczki mostowe obniżono o dwie kondygnacje, usuwając charakterystyczny element panoramy miasta.



Użytkowanie obecne

Most jest obecnie użytkowany wyłącznie przez kolej. Obecnie także jest oficjalnie zamknięty dla ruchu pieszego, lecz istnieje możliwość przejścia chodnikiem z krat stalowych po wschodniej stronie.



W 1999 patronem mostu został Ernest Malinowski.



Źródło Wikipedia.

Przed zbudowaniem mostu zwana Promową lub Przewoźną - jedna z 3 zachowanych bram miejskich Torunia od strony Wisły, znajdująca się na zamknięciu ulicy Mostowej. Jej nazwa wiąże się z tym, że prowadziła do drewnianego mostu przez Wisłę, zbudowanego w końcu XV w. i istniejącego do XIX w.

Brama została zbudowana w 1432 roku przez budowniczego miejskiego Hansa Gotlanda na miejscu wcześniejszej. Przy przebudowie w latach 50. XIX w. wprowadzono m.in. strop przeciwbombowy o grubości 1,5 m i zmniejszono otwory strzelnicze od strony Wisły, umieszczając w niej jedno działo. W latach 70. Bramę Mostową wybrano na centrum tyczenia pierścienia twierdzy (punkt w stosunku do którego wyznaczano położenie poszczególnych dzieł twierdzy).

Jest to dwupiętrowy budynek na planie prostokąta z zaokrąglonymi narożami, zbudowany z cegły, od strony miasta otynkowany. Na parterze znajduje się ostrołukowy przejazd, od strony Wisły umieszczony w wysokiej ostrołukowej wnęce. Elewacja od strony miasta dekorowana jest trzema ostrołukowymi blendami. Brama jest zwieńczona krenelażem, poniżej którego znajduje się fryz z malarską dekoracją maswerkową.

Obecnie budynek pełni funkcję biura miejskiego konserwatora zabytków.

Źródło: Licencja: CC-BY-SA 3.0 Polska

Od XIII w. w Toruniu istniał jeden z ważniejszych portów rzecznych. Wisłą kupcy dostarczali głównie drewno, zboże i skóry. Główną część dawnego portu od Bramy Ducha Św. do Bramy Żeglarskiej zajmowały urządzenia portowe, 200-metrowy drewniany pomost wyładunkowy, magazyny towarowe i inne. Od XVII w. do 1833 r. w porcie funkcjonował znacznych rozmiarów żuraw (4 kondygnacyjny) wykorzystywany do przeładunków a także do stawiania masztów na statkach. Od XIX znacznie rozwinął się spływ drewna, w związku z czym w 1903 wybudowano na nabrzeżu port przeładunkowy (kulminacja miała miejsce podczas I WŚ). W okresie międzywojennym ruch rzeczny stopniowo spadał  i wówczas pojawiły się plany przebudowy nabrzeża na bulwar spacerowy. Do tej koncepcji powrócono pod koniec lat 60. XX w. a przez następne lata wybudowano betonowe nabrzeże usuwając wcześniej pozostałości infrastruktury portowej oraz tory kolejowe. W 1976 roku zamieniono nazwę z ulicy z Nadbrzeżnej na Bulwar Filadelfiski z okazji podpisania umowy partnerskiej z miastem Filadelfia (USA).

ULICA MOSTOWA
Do wybudowania mostu stałego na Wiśle zwana była ulicą Promową, a w czasach pruskich, aż do lat Osiemdziesiątych ubiegłego stulecia, nosiła imię królowej Luizy, zmarłej w 1810 r. Stanowiła ona najdłuższy trakt w Toruniu, prowadziła bowiem podróżujących kupców od przeprawy przez Wisłę przy Bramie Mostowej na ulicę Szeroką, Rynek Staromiejski, a następnie ulicą Chełmińską na północ do Chełmna i Gdańska.

Bulwary nadwiślańskie, ciągnące się wzdłuż Wisły na całej długości murów miejskich i dalej w obie strony, są jednym z najbardziej ulubionych miejsc spacerowych. Zostały zbudowane na miejscu dawnego nabrzeża portowego, funkcjonującego od początku istnienia miasta aż do lat 70. XX w. W 1976 r. nadano obecną nazwę nawiązującą do amerykańskiego miasta partnerskiego Torunia. Główną część dawnego portu od Bramy Ducha Św. do Bramy Żeglarskiej zajmowały urządzenia portowe, 200-metrowy drewniany pomost wyładunkowy, żuraw, magazyny towarowe i inne, a od 1585 r. całe nabrzeże portowe było wybrukowane. Tętniło więc tu niegdyś bujne życie, wypełnione gromadkami żeglarzy i kupców uwijających się przy dziesiątkach żaglowców przycumowanych do nabrzeża, skąd transportowano wyładowywane towary zamorskie do olbrzymich spichrzy, piwnic i składów. Do portu toruńskiego przybijały w średniowieczu statki pełnomorskie, a wielkim handlem morskim, wg zachowanych wykazów z XIV w., trudniło się aż 172 kupców toruńskich.