Komenda Wojewódzka Straży Pożarnych przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Opolu powołana została 1 lipca 1950 r., tj. z dniem utworzenia województwa opolskiego.
Podstawą prawną do utworzenia Komendy Wojewódzkiej Straży Pożarnych w Opolu i podległych jej 14 komend powiatowych straży pożarnych były przepisy ustawy z dnia 4 lutego 1950 r. o ochronie przeciwpożarowej i jej organizacji. Ustawa ta powołała państwowe organy ochrony przeciwpożarowej i wprowadziła jednolite kierownictwo ochrony przeciwpożarowej w kraju.
Do organizacji nowo utworzonej Komendy Wojewódzkiej Straży Pożarnych przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Opolu wyznaczono mjr poż. Kazimierza Małyskę, Komendanta Powiatowego Straży Pożarnych w Opolu, któremu powierzono pełnienie obowiązków Komendanta Wojewódzkiego, ppor. poż. Mieczysława Jańca - Komendanta Powiatowego Straży Pożarnych w Oleśnie i ppor. poż. Jana Tenderowicza - zastępcę Komendanta Miejskiego w Opolu. Pracownikami Komendy Wojewódzkiej poza w/w byli w tym czasie również m.in.: Stefania Kominek, Małgorzata Gambiec, Romuald Kocielski. Siedzibą Komendy był wówczas budynek Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Opolu przy ulicy Piastowskiej. Mjr poż. Kazimierz Małyska funkcję Komendanta Wojewódzkiego pełnił od 1 lipca 1950 r. do 31 marca 1954 r.
Do najważniejszych, realizowanych wówczas zadań zaliczyć należy:
• budowę na bazie komendy wojewódzkiej oraz komend powiatowych straży pożarnych, państwowej ochrony przeciwpożarowej w województwie opolskim, • zapewnienie obsady kadry komend, • uzupełnienie dotkliwych braków w sprzęcie, • utworzenie w miastach powiatowych zawodowych posterunków.
Pierwszymi aktami prawnymi stanowiącymi, że Komenda Wojewódzka Straży Pożarnych przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Opolu jest jednostką samodzielną, a Komendant Wojewódzki Straży Pożarnych kieruje całokształtem prac związanych z ochroną przeciwpożarową na terenie województwa opolskiego były:
• uchwała Nr 2/11/51 Prezydium WRN z dnia 5 stycznia 1951 r., która w § 1 określała „Komenda Wojewódzka Straży Pożarnej przy Wojewódzkiej Radzie Narodowej jest jednostką samodzielną i nadającą kierunek całokształtu organizacji ochrony przeciwpożarowej na wszystkich szczeblach jednolitej władzy Państwa oraz czuwa nad bezpieczeństwem przeciwpożarowym w oparciu o regulaminy i zarządzenia wydane przez Komendę Główną Straży Pożarnych”, • zarządzenie organizacyjne Nr 2/51 Prezydium WRN z dnia 1.03.1951 r. w sprawie tymczasowego podziału czynności w Wojewódzkiej Komendzie Straży Pożarnych przy Prezydium WRN w Opolu. • Komenda Wojewódzka Straży Pożarnych w Opolu dzieliła się wówczas na następujące oddziały:
I. Polityczno – Wychowawczy, II. Kadr, III. Planowania i Koordynacji, IV. Techniczno-Szkoleniowy, V. Akcji Zapobiegawczej i Inspekcji, VI. Ogólny, VII. Wojewódzkiej Szkoły Pożarniczej.
W 1953 roku następuje przeniesienie Komendy Wojewódzkiej do siedziby Zawodowej Straży Pożarnej w Opolu przy ulicy Ozimskiej 53. W dniu 1 kwietnia 1954 r. nastąpiła zmiana na stanowisku Komendanta Wojewódzkiego, którego obowiązki przejął por. poż. Bolesław Szymański, pełniąc je do 30 czerwca 1959 r.
Główne realizowane zadania w tym okresie to: • organizowanie punktów alarmowo – dyspozycyjnych, • opracowanie prototypu planu operacyjnego obejmującego karty dysponowania i alarmowania jednostek sił I, II i III rzutu do pożarów, • wprowadzenie współzawodnictwa między komendami, • dosprzętowianie jednostek straży pożarnych w samochody „Dodge” • wprowadzenie na wyposażenie samochodów operacyjnych dokumentacji operacyjnej, • wprowadzenie łączności bezprzewodowej (radiostacji) we wszystkich komendach oraz części samochodów gaśniczych.
Zmiany w statusie i podległości organizacyjnej komend straży pożarnych na terenie województwa opolskiego nastąpiły na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 1958 r. w sprawie zasad tworzenia wydziałów przez Prezydia Rad Narodowych oraz zarządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 18 sierpnia 1958 r. w sprawie wytycznych dotyczących organizacji i zakresu działania wojewódzkich i powiatowych (miejskich) komend straży pożarnych. Komenda Wojewódzka została włączona do struktury organizacyjnej Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium WRN w Opolu, komendy powiatowe straży pożarnych do zakresu działania wydziałów spraw wewnętrznych prezydiów powiatowych rad narodowych, a komendy miejskie - do prezydiów miejskich rad narodowych.
Istotną zmianą było również to, że na szczeblu komend powiatowych przepisy zarządzenia Nr 181 Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 18.08.1958 r. w sprawie wytycznych dotyczących organizacji i zakresu działania wojewódzkich i powiatowych komend straży pożarnych nie przewidywały prowadzenia przez komendy powiatowe we własnym zakresie księgowości finansowo-budżetowej, a tym samym stanowisk księgowych. W warunkach województwa opolskiego prowadzenie księgowości Komend Powiatowych Straży Pożarnych przejęły Wydziały Budżetowo-Gospodarcze prezydiów powiatowych rad narodowych, a w komendach przywrócono stanowiska pracy podoficera d/s administracyjno-gospodarczych. Komenda Wojewódzka przy Prezydium WRN była wewnętrzną komórką organizacyjną Urzędu Spraw Wewnętrznych o nazwie Wojewódzka Komenda Straży Pożarnych.
W okresie od 1 lipca 1959 r. do 30 kwietnia 1968 r. stanowisko Komendanta Wojewódzkiego piastował płk poż. mgr Andrzej Gatlik (Komendant Główny Straży Pożarnych w latach 1983 – 1987) realizując następujące główne zadania:
• tworzenie zawodowych straży pożarnych oraz związków taktycznych (kompanii, batalionów oraz pułku pożarniczego), • utworzenie powiatowych punktów obsługi technicznej pojazdów i sprzętu silnikowego, • opracowanie planów obrony miejscowości, zakładów pracy i obszarów leśnych, • wprowadzenie oznakowania pojazdów straży pożarnych numerami operacyjnymi, • przystosowywanie samochodów ciężarowych na samochody wężowe, • utworzenie na bazie zawodowych straży pożarnych w Opolu, Raciborzu, Nysie i Brzegu rejonowych ośrodków napraw i konserwacji sprzętu p.gaz – dym, • utworzenie odwodów operacyjnych komendanta wojewódzkiego, • propagowanie i inicjowanie działań w zakresie wymiany palnych dachów na niepalne oraz zakładania instalacji odgromowych na budynkach.
W 1961 r. Komenda Wojewódzka Straży Pożarnych w Opolu na mocy uchwały Nr 11/135/61 z dnia 24.04.1961 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Opolu została zobowiązana do zorganizowania Wojewódzkiego Ośrodka Szkolenia Pożarniczego przy Miejskiej Komendzie Straży Pożarnych w Raciborzu, na bazie wyposażenia sprzętowo – kwaterunkowego, będącego na wyposażeniu Szkoły Podoficerów Pożarnictwa w Nysie, która wcześniej została przeniesiona do Krakowa. Ośrodek Szkoleniowy w Raciborzu działał do czasu wybudowania i oddania do użytku nowego Ośrodka Szkolenia przy Komendzie Wojewódzkiej, co nastąpiło 1 maja 1975 r.
Do roku 1962 r. Wojewódzka Komenda Straży Pożarnych w Opolu, działająca w oparciu o uchwałę Prezydium WRN składała się z trzech wewnętrznych komórek organizacyjnych tj. służby ogólno-organizacyjnej, operacyjno-szkoleniowej, zapobiegania pożarom i wojewódzkiego punktu alarmowo-dyspozycyjnego (warsztat łączności działał w ramach służby operacyjno-szkoleniowej). Dopiero w połowie lat sześćdziesiątych ubiegłego wieku w związku ze zwiększeniem zakresu zadań zwłaszcza kwatermistrzowskich i specjalnych Wojewódzka Komenda Straży Pożarnych dzieliła się na służby: organizacyjną, operacyjną, zapobiegania pożarom, szkoleniową, kwatermistrzowską, samodzielne stanowisko d/s specjalnych i wojewódzki punkt alarmowo dyspozycyjny.
W roku 1968 wśród zmian personalnych w straży pożarnej nastąpiła również zmiana na stanowisku Komendanta Wojewódzkiego Straży Pożarnych w Opolu. W dniu 1 maja stanowisko to objął ppłk poż. Zdzisław Filingier (zastępca Komendanta Wojewódzkiego) pełniąc na nim obowiązki do 30 czerwca 1989 r. Był to okres szeregu działań zwiększających potencjał i skuteczność jednostek ochrony przeciwpożarowej województwa.Do zadań tych zaliczyć należy: • budowę siedzib komend straży pożarnych w Strzelcach Opolskich, Opolu, Paczkowie, Niemodlinie, Kędzierzynie–Koźlu, Głubczycach, Kluczborku i Namysłowie, • dosprzętowianie jednostek zawodowych i ochotniczych straży pożarnych w samochody pożarnicze i motopompy, • rozbudowę łączności radiowej w ZSP i OSP, • budowę i oddanie do użytku nowej siedziby Komendy Wojewódzkiej oraz Ośrodka Szkoleniowo – Wypoczynkowego w Turawie, • propagowanie budowy w każdej miejscowości punktów czerpania wody do celów gaśniczych, • zmotoryzowanie ochotniczych straży pożarnych.
W roku 1970 Wojewódzka Komenda Straży Pożarnych w Opolu dzieliła się na służby i samodzielne stanowiska pracy.: • Służbę Organizacyjną, • Służbę Operacyjną, • Służbę Zapobiegania Pożarom, • Służbę Kwatermistrzowską, • Służbę Szkoleniową, • Samodzielne stanowisko ds. specjalnych, • Samodzielne stanowisko ds. osobowych.
W połowie roku 1971 nastąpiło zwiększenie rangi i samodzielności działania komend straży pożarnych woj. opolskiego, w związku z wdrożeniem w życie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 1970 r., w sprawie przekształcenia komend straży pożarnych w organy bezpośrednio podporządkowane prezydiom rad narodowych oraz w sprawie obsadzania i zmian na stanowiskach pracowniczych w tych komendach i wytycznych Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 8 kwietnia 1971 r., w sprawie zakresu działania i organizacji komend straży pożarnych. Wyłączenie z Urzędu Spraw Wewnętrznych Wojewódzkiej Komendy Straży Pożarnych w Opolu i przekształcenie jej w organ bezpośrednio podporządkowany Prezydium WRN działający na prawach wydziałów nastąpiło uchwałą Nr 65/947/71 Prezydium WRN z dnia 11 czerwca 1971 r. Wyłączenie powiatowych-miejskich komend straży pożarnych z wydziałów spraw wewnętrznych i przekształcenie ich w organy bezpośrednio podporządkowane prezydiom nastąpiło stosownymi uchwałami prezydiów powiatowych–miejskich rad narodowych woj. opolskiego.
Kolejne zmiany w podstawach prawnych i strukturze organizacyjnej Wojewódzkiej Komendy Straży Pożarnych przyniosła ustawa z dnia 12 czerwca 1975 r. o ochronie przeciwpożarowej, której wdrożenie zbiegło się z wejściem w życie ustawy z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz zmianie ustawy o radach narodowych. W województwie opolskim komendy rejonowe straży pożarnych zostały utworzone zarządzeniem nr 17/76 Wojewody Opolskiego z dnia 27 lutego 1976 r., a zakres ich działania był zgodny z postanowieniami § 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 3 stycznia 1976 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania komend straży pożarnych. Do wykonywania zadań związanych z ochroną przeciwpożarową w województwie powołane były Komendy: Wojewódzka, Rejonowe i Zawodowe Straży Pożarnych. Zakres działania i strukturę wewnętrzną Komendy Wojewódzkiej, Komend Rejonowych i Zawodowych Straży Pożarnych ustalił regulamin organizacyjny Urzędu Wojewódzkiego w Opolu, wprowadzony zarządzeniem nr 28/80 Wojewody Opolskiego z dnia 5 lutego 1981 r. Komenda Wojewódzka Straży Pożarnych w Opolu zadania ochrony przeciwpożarowej województwa wykonywała przy pomocy podległych komend rejonowych straży pożarnych. W warunkach województwa opolskiego sieć komend rejonowych straży pożarnych oparta została na bazie komend terenowych zawodowych straży pożarnych. Komendanci terenowych zawodowych straży pożarnych spełniali jednocześnie funkcję komendantów rejonowych straży pożarnych. Terytorialny zasięg działania komend rejonowych w województwie opolskim obejmował obszar od 3 do 10 podstawowych jednostek administracyjnych kraju (miast, miast i gmin, gmin).
Do zwalczania pożarów i współdziałania w zapobieganiu pożarom zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. powołane były terenowe i zakładowe straże pożarne. Organizację wewnętrzną, zakres działania i tok służby w zawodowej straży pożarnej ustalały regulaminy organizacyjne tych straży wprowadzone zarządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 4 września 1980 r. i zarządzeniem nr 7/81 Komendanta Wojewódzkiego Straży Pożarnych w Opolu z dnia 25 listopada 1981 r. w sprawie organizacji wewnętrznej i zasad działania terenowych zawodowych straży pożarnych w województwie opolskim.
Dużym wydarzeniem w historii Komendy Wojewódzkiej było przeniesienie z dniem 1 lipca 1975 r. jej siedziby do nowo wybudowanej strażnicy przy ul.Budowlanych 1, która stała się również siedzibą Komendy Rejonowej Straży Pożarnych w Opolu (do roku 1989) oraz Wojewódzkiego Ośrodka Szkolenia Pożarniczego.
