†

Obóz dla internowanych legionistów

Obóz, w którym w latach 1915–1922 przebywali internowani przez władze niemieckie działacze niepodległościowi, żołnierze Legionów Polskich, oraz jeńcy rosyjscy. Od 1918 r. strona polska przetrzymywała w obozie jeńców niemieckich oraz internowanych żołnierzy armii Ukraińskiej Republiki Ludowej.
W lipcu 1917, w następstwie kryzysu przysięgowego, w obozie w Szczypiornie internowano żołnierzy i podoficerów I Brygady Legionów Polskich i II Brygady Legionów Polskich. W 1933 szczątki zmarłych w obozie żołnierzy ekshumowano i złożono w mauzoleum Legionistów Polskich w Kaliszu.
Pierwszy transport legionistów przybył do Szczypiorna 13 lipca 1917.
Internowani legioniści utworzyli własny samorząd i utrzymywali wojskową dyscyplinę. Władysław Broniewski został jednym z przewodniczących sądów blokowych, które rozstrzygały sprawy sporne i potępiały wykroczenia. Założyli także warsztaty rzemieślnicze, przygotowywali przedstawienia amatorskie, prowadzili lekcje nauki języka i stenografii oraz zajęcia gimnastyczne. Wówczas właśnie zaczęto grać w piłkę za pomocą rąk, spopularyzowana później jako piłka ręczna., stąd jej potoczna nazwa szczypiorniak. Gra powstała dlatego, bo oszczędzała buty (legionistom odebrano buty zaraz po kryzysie, chodzili w drewnianych butach, tzw. pontonach), jak również dlatego, że szmaciana piłka nie chciała się toczyć. We wspomnieniach pojawia się nazwisko majora Grzmota-Skotnickiego, który miał zainicjować grę w Szczypiornie, oraz kaprala Antoniego Jarząbka.
Legionistów w grudniu 1917 przewieziono do Łomży, gdzie zostali zakwaterowani w byłych koszarach rosyjskich. Kilkumiesięczny pobyt — od lipca do grudnia 1917 — internowanych legionistów w obozie w Szczypiornie zapisał się trwale w historii, jako przełomowy moment w dziejach walk o niepodległość. Właśnie wówczas zaczął się rodzić prawdziwy mit Polskich Legionów. W listopadzie 1932 odsłonięto mauzoleum legionistów zmarłych w obozie. Zostało zburzone przez Niemców w 1940.