Kościół Opatrzności Bożej

Zabytkowy kościół katolicki pw. Opatrzności Bożej znajdujący się przy pl. Opatrzności Bożej jest kościołem parafialnym (parafia Opatrzności Bożej) i należy do diecezji bielsko-żywieckiej (Dekanat Bielsko-Biała I – Centrum). Powstał w latach 1760–1769 wg projektu Jana Józefa Polaczka przez Gotfryda Bergera i Jana Fiebera, w otoczeniu istniejącego tu cmentarza. Świątynię ufundował starosta lipnicki Henryk von Brühl dla bialskiej placówki zakonu jezuitów. Do 1773 r., kiedy zakon skasowano, kościołowi patronował św. Ignacy Loyola, potem nadano mu obecne wezwanie. Parafia Opatrzności Bożej w Białej została erygowana w 1789 r., a kościół ostatecznie poświęcony w 1792 r. Pierwotnie kościół składał się z kwadratowej nawy z dwoma małymi wieżami. W XIX w. był dwukrotnie przebudowywany. W latach 1849–1850 dobudowano drugą część nawy, galerie boczne i prezbiterium. Obecny wygląd świątynia uzyskała dopiero w latach 1886–1887 wg projektu Emanuela Rosta seniora. Wtedy podwyższono wieże, poszerzono chór muzyczny i zmieniono wygląd fasady, przydając jej zegar wieżowy. Tak przebudowany kościół poświęcono w 1889 r.. Po tej przebudowie jedyną poważniejszą zmianą w wyglądzie było dobudowanie w 1894 r. ogrójca od strony północnej. Świątynia reprezentuje styl późnobarokowy z wyraźnymi wpływami XIX-wiecznego neobaroku austriackiego. Wyposażenie świątyni pochodzi z II poł. XVIII w.. Najsłyniejsze jego elementy to rokokowa ambona w kształcie łodzi św. Piotra, płynącej pod znakiem krzyża, z Jonaszem w pysku ryby oraz chrzcielnica ze sceną chrztu Jezusa w rzece Jordan i postacią Boga Ojca w otoczeniu aniołów. Drewniany, neobarokowy ołtarz główny powstał w II połowie XIX wieku. Znajduje się w nim obraz "Cudowne rozmonożenie chleba". Kościół posiada cztery posągi ołtarzowe, cztery ołtarze boczne z posągami świętych z 1889 r., cztery obrazy świętych na galeriach bocznych oraz witraże z postaciami apostołów z lat 1894-1897. Autorem stacji drogi krzyżowej (z 1869 r.) jest, mieszkający w Białej, wybitny słowacki malarz – Peter Michal Bohúň. Organy z 1887 r. dysponują 40 głosami o mieszanym brzmieniu romantycznym i barokowym. Nad chórem znajduje się zegar kościelny. Ponadto są tu dwa konfesjonały neobarokowe z 1888 r. i neoromańskie ołtarze na galeriach bocznych z 1909 r., a na fasadzie zegar wieżowy z 1888 r. Na elewacji południowej znajdują się tablice pamiątkowe.