Kaplica Ogrojcowa

Kaplica Ogrojcowa (inaczej Ogrójec, Ogrojec) – późnogotycka przybudówka przylegająca do zachodniej elewacji Kościoła św. Barbary, usytuowanego na Placu Mariackim, w ścisłym centrum historycznego Starego Miasta.Jej część południowa mieści kruchtę z portalem wejścia głównego do kościoła. Ogrojec jest cennym przykładem późnogotyckiej syntezy sztuk – architektury, rzeźby i malarstwa przełomu XIV i XV w. Autorstwo budynku nie jest znane; najprawdopodobniej to dzieło nieznanego mistrza wykształconego w południowych krajach Rzeszy (Szwabia lub Nadrenia Środkowa), natomiast rzeźby przypisywane są Witowi Stwoszowi i jego warsztatowi.
W 1820 kaplica została objęta zakazem sprawowania nabożeństw narzuconym przez władze zaborcze. Niszczejąca już znacznie, została pod koniec XIX. i na początku XX. poddana kilkukrotnym zabiegom konserwatorskim: najpierw w 1870 z inicjatywy Bractwa Pana Jezusa Ukrzyżowanego, następnie w 1895 i ostatecznie w 1910. Ta ostatnia konserwacja została przeprowadzona dzięki hojności mieszkańców i instytucjom miejskim. Pracami kierował Zygmunt Hendel, który wcześniej, przed drugą renowacją, zbadał architekturę kaplicy, a później był współlaureatem konkursów na jej odnowę zorganizowanych w 1891 i 1892, przez dyrekcję Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych. Dzięki tym zabiegom Ogrojec nie tylko ocalono od dalszej degradacji, lecz także przywrócono mu dawny późnogotycki charakter. Co więcej, dzięki Juliuszowi Makarewiczowi, odkryto późnogotyckie malowidła ścienne. W 1938 Franciszek Mączyński, wraz z zespołem, zrekonstruował zwieńczenia arkad. Ponadto, dzięki Mieczysławowi Gąseckiemu, odnowiono kamienne rzeźby i polichromię. W 1953 parafia mariacka przekazała kościołowi św. Barbary zarząd nad kaplicą. Ostatnie konserwacje Ogrojca miały miejsce w latach 1979–1982 oraz w 2004.