Rynek 13

Kamienica zlokalizowana w Pszczynie przy rynku pod numerem 13 została wybudowana po wielkim pożarze miasta w roku 1748. Na planie odbudowy miasta jako właściciel tej kamienicy widnieje piekarz miejski Gottfried Mitsch, który otrzymał 220 talarów tzw. wsparcia pożarowego. Wybudowana nowa kamienica, była budynkiem murowanym dwukondygnacyjnym i została pokryta dachówką. W roku 1782 kolejnym właścicielem kamienicy za kwotę 2000 talarów został Ernst Augustini, który w roku 1791 sprzedał kamienicę Ignaz Schroerner , referendarza, a od 1790 r. sekretarza miejskiego. W roku 1831 wdowa po Schoernerze sprzedała dom szklarzowi miejskiemu Franzowi Sobczykowi, który już w kilka lat później w roku 1837 odsprzedał go Friedericke Henriette Fichtner z domu Schramm.
Z opisu domu z roku 1844 wiadomo, że na posesji znajdował się budynek jednopiętrowy, oficyna i stajnia. Na parterze domu były 2 izby, komora (izba bez okna) i kuchnia, a na pierwszym piętrze dwie izby, komora i kuchnia ze spiżarką. Strych pełnił funkcje gospodarcze. Na podwórzu znajdowała się dwuizbowa oficyna, a przyj mieścił się budynek gospodarczy z jedną izbą i komorą oraz stajnia.
W roku 1855 kamienicę zakupiła Pauline Sowade z domu Eberhard, wdowa po Basilu Sowade, handlarzu książkami. Sowade, sprzedał kamienicę w roku 1892 kapelusznikowi Maksymilianowi Montag, który pod tym adresem prowadził firmę „C. Montag”, zajmującą się pierwotnie naprawą słomianych i filcowych kapeluszy. Nadto zajmowała się ta firma także praniem i farbowaniem. Z czasem firma rozrosła się i powiększyła o skład z upominkami i towarami tzw. luksusowymi, gdzie kupić można było m. in. ubrania z wełny, jedwabiu, aksamitu, koronki, damskie kamizelki, wszelkiego rodzaju rękawiczki, futra męskie kołnierze, mankiety i krawaty.
Kamienica była dwukrotnie przebudowywana, pierwszy raz w roku 1895, i kolejny w roku 1904. Pierwsza przebudowa objęła parter, gdzie wyremontowano sklep i dobudowano budynki gospodarcze w podwórzu. Za kolejnym razem w budynku frontowym nadbudowano pokój od strony podwórza. Obie przebudowy były autorstwa mieszkającego w Pszczynie mistrza murarskiego i ciesielskiego Richarda Assera, a zatwierdzone zostały w imieniu miejskiej komisji budowlanej przez Gustawa Seftela.
W roku 1908 właścicielem kamienicy została Margarethe Reisch, prowadząca w sklepie na parterze sklep z kapeluszami i usługi modniarskie.

(na podstawie opracowania p. Joanny Strońskiej-Przybyła, pracownika Archiwum Państwowego w Katowicach, oddział w Pszczynie publikowanego w książce "Z dziejów pszczyńskich kamienic i ich mieszkańców 1748-1939) - za jej zgodę na użycie serdecznie dziękuję)