Cmentarz żydowski

Cmentarz żydowski w Skarżysku-Kamiennej został założony prawdopodobnie pod koniec XIX wieku, przy obecnej ul. Łyżwy. Niewykluczone, że nastąpiło to w 1891 r., kiedy to miejscowa gmina żydowska budowała synagogę, mykwę i cheder. Wiadomo, że w 1934 r. cmentarz ogrodzono murem i wzniesiono dom dla dozorcy.

Podczas drugiej wojny światowej cmentarz uległ dewastacji. Naziści sprowadzili do Skarżyska-Kamiennej grupę żydowskich robotników z obozu pracy przymusowej "Hasag" w Kielcach. Na rozkaz Niemców robotnicy wyrywali płyty nagrobne i wykorzystywali je do prac budowlanych przy adaptacji szkoły na szpital wojenny[1.2].

W 1964 r. władze oficjalnie zamknęły cmentarz. Część działki cmentarnej została przejęta przez pobliski cmentarz katolicki. W 1982 r. teren cmentarny ogrodzono.

Do dziś przetrwało kilkadziesiąt pomników nagrobnych, pochodzących w większości z okresu międzywojennego. Najmłodszy z nich ustawiono na wspólnym grobie dr Zundela Kahana (zm. 1952 r.) i dr Biny Kahan (zm. 1982 r.). Są tu również nieliczne nagrobki, fundowane po wyzwoleniu przez rodziny ofiar Zagłady, między innymi macewa Zeliga i Lei Warszauerów, zamordowanych w obozie Hasag. Tuż obok znajduje się nagrobek Izaaka i Szamaja Warszauerów, zabitych w dniu 5 grudnia 1945 r. Prawdopodobnie były to ofiar jednego z wielu skrytobójczych mordów, do jakich doszło po wojnie w wielu polskich miejscowościach.

W 1992 r. Adam Penkalla w książce "Żydowskie ślady w województwie kieleckim i radomskim" tak opisał skarżyskie macewy: "Zachowało się około 25 nagrobków, wykonanych z piaskowca przede wszystkim w typie macewy, również obiekt w kształcie sarkofagu i stylizowany na pień drzewa. Część ozdobiono elementami architektonicznymi, symbolicznymi płaskorzeźbami z roślinną i zwierzęcą ornamentyką. Prezentują typowo rzemieślniczy warsztat kamieniarski. Zdobnictwo większości płyt ograniczone wyłącznie do starannie wykonanego hebrajskiego tekstu inskrypcji.

Teren cmentarza jest uporządkowany. Dostęp jest możliwy przez stale otwartą furtkę.

za :

http://www.sztetl.org.pl/pl/ar...e/4628,cmentarz-przy-ul-lyzwy/