Urząd Pocztowy Częstochowa 17

Budynek częstochowskiej poczty jest jednym z ciekawszych i najwcześniejszych przykładów architektury funkcjonalistycznej w województwie śląskim. Ponadto zaprojektował go wybitny arch. Adolf Szyszko-Bohusz, a został wzniesiony pod kierunkiem arch. Fryderyka Tadaniera.
Historia
Budynek poczty w Częstochowie został wzniesiony w latach 1925-1926. Obiekt powstał w skutek akcji przeprowadzonej przez Pocztę Polską, w rezultacie której powstało kilkadziesiąt nowych obiektów w kraju. Częstochowski gmach został zaprojektowany w latach 1925-1926 przez zasłużonego architekta Adolfa Szyszko-Bohusza. W pracach uczestniczył także arch. Fryderyk Tadanier, który był wcześniej studentem Szyszko-Bohusza. Obiekt wyróżnia się na tle innych realizacji architekta, przede wszystkim na uproszczoną formę i ograniczony detal architektoniczny. W 1945 r. budynek ucierpiał w skutek wybuchu amunicji na stacji „Stradom”. Znaczące remonty gmachu poczty miały miejsce w latach 90. XX w. Wówczas prace objęły m.in. odnowienie zegara, jak również zostały zdemontowane znamienne obrotowe drzwi.
Opis
Budynek został zlokalizowany na narożnej działce. Obiekt jest trzykondygnacyjny, został założony na planie podkowy, z dwoma skrzydłami i kwadratową pięciokondygnacyjną wieżą. Narożna wieża zegarowa jest cofnięta w strukturę budynku. Dwie górne kondygnacje wieży (jedna żelbetowa, druga ażurowa - stalowo-szklana) stanowią dominantę całego założenia. Poszczególne elewacje są gładkie i zróżnicowane za pomocą jednokondygnacyjnego ryzalitu. Elewacja frontowa skrzydła zachodniego jest jedenastoosiowa. W części przyziemia znajduje się sześcioosiowy ryzalit obejmujący otwory okienne i otwór wejściowy o dwuskrzydłowych drzwiach. Pozostaje osie, od strony północnej, wyznaczone przez prostokątne otwory okienne o sześciu podziałach wewnętrznych. Poszczególne osie drugiej i trzeciej kondygnacji tworzą rzędy okien analogicznych jak w partii przyziemia z ciągłymi gzymsami podokiennymi i wydatnym gzymsem okapowym zwieńczonym żelazną balustradą. Elewacja skrzydła południowego jest czternastoosiowa. Na czwartej i piątej osi wpisane są trzy pilastry znacząco występujące przed lico budynku pomiędzy które w partii przyziemia otwory drzwiowe. Na dziewiątej, dziesiątej i jedenastej osi części przyziemia znajduje się ryzalit obejmujący otwory wejściowe o dwuskrzydłowych drzwiach. Nad nimi widnieją trójdzielne okna o kształcie prostokąta poziomego. Pozostałe osie zarówno w części przyziemia, jak i pozostałych kondygnacjach wyznaczone są przez rzędy otworów okiennych analogicznych jak w skrzydle zachodnim. Charakterystycznym pomieszczeniem budynku jest sala operacyjna usytuowana w skrzydle zachodnim, w której zachowały się pozostałości oryginalnego wyposażenia m.in. skrytki pocztowe ze stalowymi drzwiczkami. Budynek dostępny jest w godzinach urzędowania poczty.
Oprac. Sabina Rotowska-Śpiewak, OT NID w Katowicach
Źródło: https://zabytek.pl/pl/obiekty/czestochowa-poczta (CC BY-NC-ND 3.0)